Przełomowa książka o polskich Żydach

To nie jest kolejna książka o Holocauście ani o antysemityzmie. "Atlas historii Żydów polskich" opowiada dzieje społeczności żydowskiej w naszym kraju na przestrzeni tysiąca lat. Eksperci są zgodni - to publikacja przełomowa.

Takiego atlasu jeszcze nie było: 424 strony, 166 map, 461 fotografii i rycin, 95 wykresów i diagramów, a do tego artykuły znanych historyków zajmujących się dziejami polskich Żydów.

- Miałem wielki problem, bo wszyscy moi pracownicy chcieli się zaangażować w przygotowanie tej książki. A kto by wtedy został w pracy? - mówił podczas wczorajszej promocji atlasu Jerzy Halbersztadt, dyrektor budowanego na Muranowie Muzeum Historii Żydów Polskich.

Ostatecznie wśród autorów atlasu znalazło się dwoje historyków z muzeum: Hanna Zaremska przygotowała rozdziały o drodze Żydów z Ziemi Obiecanej do Polski oraz o początkach ich obecności na naszych ziemiach w okresie średniowiecza (X-XV w.), zaś Marcin Wodzicki opracował rozdział poświęcony Żydom polskim w czasach zaborów.

Książka powstała pod redakcją dr. Witolda Sienkiewicza. Ma układ chronologicznej opowieści podzielonej na osiem rozdziałów. Na początku czytelnik poznaje historię Żydów w Ziemi Obiecanej, śledzi ich wędrówkę do Europy i na ziemie polskie, gdzie w XVI w. i w pierwszej połowie XVII w. osadnictwo żydowskie przeżywało swój złoty wiek. W kolejnych rozdziałach opisano i zilustrowano zmienne koleje losu polskich Żydów w okresie I Rzeczypospolitej, ich życie pod zaborami, w dwudziestoleciu międzywojennym, wreszcie tragedię wojny, gdy nastąpiła niemal całkowita ich zagłada. Ostatnia część poświęcona jest Żydom w Polsce po wojnie.

Prezentacja książki odbyła się w Empiku w Juniorze. Zorganizował ją wydawca - oficyna Demark - a prowadził Jacek Żakowski. Zaproszonych na spotkanie historyków poprosił o ocenię atlasu.

- W połowie lat 70. ukazał się pierwszy "Atlas historii Polski". Zawierał tylko kilkadziesiąt map, a mimo to był pasjonujący. Dziś dostajemy do ręki pozycję tak bogatą w mapy, ilustracje i opisy, że z powodzeniem mogę powiedzieć: to dzieło bezprecedensowe - nie krył entuzjazmu Jerzy Halbersztadt. Zapowiedział, że materiał zgromadzony w atlasie zostanie wykorzystany w przyszłej ekspozycji Muzeum Historii Żydów Polskich.

- Dzięki mapom i ilustracjom można lepiej zrozumieć historię. Zebrane w książce podstawowe kompendium wiedzy znane było historykom, ale teraz ma szansę dotrzeć do szerokiego odbiorcy - stwierdziła dr Eleonora Bergman, dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego, które użyczyło ilustracji.

Prof. Janusz Tazbir: - Tytuł książki zapowiada mniej, niż jest w środku. To nie tylko album, ale też synteza dziejów polskich Żydów i ich relacji z ludnością polską. Jest to praca obiektywna, pokazująca plusy i minusy tych kontaktów. Mimo że książka ma wielu autorów, nie jest zbiorem oderwanych od siebie esejów sklejonych przez redaktora. Tworzy spójną całość.

Przeczytaj także: Akcja Tęsknię za tobą, Żydzie!