Słynna praska ruina do rozbiórki. Będą apartamenty

Z pejzażu Starej Pragi znika najbardziej znana ruina w tej części miasta - spalona dziewięć lat temu fabryka przy ul. Krowiej. Jej ceglane elewacje mają jednak dostać drugie życie jako element nowego budynku

Tamten pożar opisaliśmy w "Gazecie". W majowe popołudnie 2003 r. nad Pragą uniósł się słup czarnego dymu. Płonęło poddasze opuszczonego dwupiętrowego budynku przy Krowiej 6, w sąsiedztwie Portu Praskiego. "Kiedy na miejsce przyjechały pierwsze wozy straży pożarnej, dom wyglądał jak wielka pochodnia. Po godzinie z dachu zostały tylko sterczące kikuty drewnianej konstrukcji, a płomień ogarniał niższe kondygnacje. Ze wszystkich stron zbiegli się okoliczni mieszkańcy. Mimo cuchnącego dymu, rozgrzanego powietrza i opadających na głowy iskier podchodzili blisko palącego się domu. Byli nawet tacy, którzy kręcili pożar kamerami wideo. (...) Dogaszanie trwało do wieczora. Prawdopodobnie przyczyną było podpalenie" - relacjonowaliśmy.

Osmalone mury z rumowiskiem drewnianych stropów w środku pozostały aż do dziś. Wyglądają jak scenografia z filmów grozy. Jeszcze niedawno wydawało się, że będą swoistą wizytówką dzielnicy na Euro 2012. Ale wokół domu stanął właśnie parkan, a robotnicy przystępują do usuwania zgliszcz.

- Właściciel tego obiektu już 2010 r. dostał od nas warunki zabudowy i pozwolenie na wzniesienie w tym miejscu budynku mieszkalno-usługowego z garażem podziemnym. Musi jednak wykorzystać elewacje istniejącego domu, który jest pod opieką konserwatora zabytków - mówi Barbara Dżugaj, rzeczniczka Pragi-Północ.

Dawna fabryka, nawet zniszczona pożarem, to nie pierwsza lepsza ruina. Budynek powstał w 1903 r. dla zakładów Leona Ogórkiewicza i Józefa Zagórskiego produkujących wyroby metalowe. Na szczytowej ścianie wciąż widnieje inskrypcja: "Z 1903 0". Elewacje ozdobione są wykonanymi z czerwonej cegły detalami architektonicznymi i aplikacjami z kutego żelaza. Pozostawienie trzech ścian zalecił najpierw wojewódzki, potem stołeczny konserwator zabytków. Taki też zapis znalazł się w pozwoleniu na budowę.

- W takim obiekcie jakiekolwiek przebudowy muszą być uzgadniane z konserwatorem - podkreśla Barbara Dżugaj.

Warunki zabudowy i pozwolenie na budowę otrzymał od dzielnicy poprzedni właściciel nieruchomości - spółka Magia. Grunt z dawną fabryką i kompletem decyzji odkupiła od niego spółka Port Praski, która na tym terenie, dziś prawie pustym, zamierza zbudować nowy fragment miasta. Dom przy Krowiej 6 ma być pierwszym zrealizowanym przez spółkę w Porcie Praskim. - Wybraliśmy już generalnego wykonawcę. Ze starej fabryki zostawiamy cztery zewnętrzne ściany - oświadcza Adam Pykel, prezes spółki Port Praski.

I tu pojawia się problem. Według prezesa zostawienie ścian nie wyklucza ich rozbiórki: - Są dzisiaj w tak złym stanie, że cegły można wyjmować rękami. Przetrwały sześć podpaleń. Trzeba je będzie rozebrać i odbudować.

Takiemu rozwiązaniu przeciwni są urzędnicy. Stołeczna konserwator zabytków Ewa Nekanda-Trepka podkreśla: - Zgodnie z pozwoleniem na budowę inwestor ma pozostawić trzy ściany. Na ich rozbiórkę pozwolenia nie ma.

Budynek ma być gotowy w 2014 r. Zaprojektowany w pracowni Archea będzie o trzy kondygnacje wyższy od starego (trzykondygnacyjnego), zachowując równocześnie jego obrys. Pod domem znajdą się dwa poziomy garaży. Na pytanie o koszty inwestycji prezes Pykel odpowiada wymijająco: - Na pewno wyjdzie trzy-cztery razy drożej niż postawienie domu na pustej działce.

Do ratusza spółka Port Praski wysłała też wniosek o zmianę nazwy ul. Krowiej - chce, żeby jej patronem został zmarły niedawno Vaclav Havel. Zespół Nazewnictwa Miejskiego odmówił, bo zgodnie z obowiązującymi w Warszawie przepisami od śmierci byłego prezydenta Czech musi upłynąć pięć lat. Poza tym Krowia to nazwa historyczna. W tym miejscu działała kiedyś ubojnia bydła, handlowano też mięsem.

Koszary, fabryka żarówek i piramida. Budynki wyburzone w 2011 r.