Fiesta wolności w fabryce prądu

Stara elektrownia na Powiślu przez sto lat widziała wiele. W 1944 r. była redutą Powstania Warszawskiego. Ale nikt jeszcze nie urządzał w niej fiesty.

5 czerwca wieczorem hale elektrowni będą miejscem finałowej imprezy warszawskich obchodów 20. rocznicy odzyskania wolności. Przygotowuje ją Dom Spotkań z Historią, który dzień wcześniej - 4 czerwca - organizuje wielkie świętowanie na Krakowskim Przedmieściu.

- Chodziło nam o industrialną przestrzeń i fabryczny klimat jak w Stoczni Gdańsk czy Hucie Warszawa. W takich miejscach rodziła się przecież "Solidarność" - wyjaśnia Hanna Nowak-Radziejowska, kuratorka imprezy w elektrowni. - Nie bez znaczenia jest przeszłość tych obiektów. W 1944 r. robotnicy produkowali tu prąd dla walczącej Warszawy. Ich następcami byli robotnicy z 1989 r. To kontynuacja tej samej historii. Tradycje walki o wolność są tutaj szczególne ważne - dodaje.

Wchodzimy z nią do elektrowni. Nieczynny zakład należy dziś do irlandzkiej firmy deweloperskiej Menolly. Pierwsze kroki kierujemy do dawnej hali Zakładu Remontowego Energetyki Warszawa (ZREW). W odróżnieniu od sąsiednich budynków jest ona powojenna i nie figuruje w rejestrze zabytków. W środku hali nie ma już maszyn. Został po nich zapach smaru i tłuste plamy na posadzce dolnej kondygnacji. U góry zamarła w bezruchu potężna suwnica z przyczepioną tabliczką: "Przebywanie pod ciężarem surowo wzbronione". Najeżona nitami i pomalowana na niebiesko konstrukcja hali wciąż dźwiga schody, kładki i antresole, a światło do wnętrza wpada przez niezniszczone jeszcze wielkie okna.

- Tutaj będzie główna część naszej fiesty. Zapewnimy dobrą muzykę, polską i zagraniczną. Wystąpi też gwiazda wieczoru, ale na razie nie zdradzamy kto - mówi Hanna Nowak-Radziejowska.

Wspinamy się po schodach do pomieszczenia nastawni. Stojące w niej szafy i pulpity z mnóstwem guzików, przełączników i zegarów służyły kiedyś do sterowania przepływem elektryczności w znacznej części Warszawy. Na jednej z szaf widzimy włączniki prądu podpisane: "Pałac Kultury", "Nowe Powiśle" i "Warszawa Gdańska". W nastawni goście czerwcowej fiesty będą symbolicznie "wyłączać system".

Przechodzimy do największej hali elektrowni - dawnej II kotłowni. Jej gigantyczne puste wnętrze podzielone rzędami stalowych słupów w przyszłości zajmą sklepy, restauracje i galeria. Na razie na wchodzących czyhają doły po rozebranych kotłach - uczestnicy imprezy będą mogli stanąć tylko na jej progu i obejrzeć odtwarzane tu na ekranie wspomnienia opozycjonistów.

Fiestę w elektrowni reżyserują Mika Grochowska i Igor Gorzkowski. Chcą, aby impreza zrekompensowała brak takiej zabawy po wygranych wyborach 20 lat temu. - 5 czerwca 1989 r. było już pewne, że wybory 4 czerwca wygrała opozycja. Był to moment naszej aksamitnej rewolucji. Nikt się wtedy nie bawił, bo nie wiedzieliśmy, co nas czeka - mówi Hanna Nowak-Radziejowska. - Upadek komunizmu świętowano potem w Berlinie, Niemcy dostali trzy dni wolnego. Czesi w Pradze otwierali szampana. Nas to ominęło, bo byliśmy pierwsi i zaskoczeni tym, co się stało.

Zapisy na imprezę Dom Spotkań z Historią rozpocznie 18 maja. Przepustką będą wspomnienia z wydarzeń 1989 r. A co z osobami, które nie pamiętają upadku komunizmu, bo były za małe albo jeszcze się nie urodziły? Pozostaną za drzwiami?

- Dla nich przygotowany będzie specjalny quiz - uspokaja Piotr Partyka z DSH.

Więcej informacji na stronie: www.wylaczsystem.pl.

Spacery po nieodbudowanej Warszawie z Jerzym S. Majewskim