Jak Warszawa obchodzi 70. rocznicę września '39

Dziś na Pałacu Kultury zawiśnie banner z wizerunkiem polskiego żołnierza z września 1939 r. Będzie towarzyszył warszawskim obchodom 70. rocznicy wybuchu II wojny światowej. Jutro wieczorem ich kulminacja - zapalimy w oknach świeczki za ofiary niemieckich i sowieckich represji.

Banner powstał z inicjatywy Narodowego Centrum Kultury (NCK). Jest dziełem Rafała Roskowińskiego. Zostanie rozpięty na wschodniej elewacji PKiN. Jego odsłonięcie poprzedzi otwarcie wystawy "Zaczęło się w Polsce" o godz. 12. na placu przy stacji metra Centrum. To multimedialna prezentacja najważniejszych wydarzeń II wojny światowej. Gośćmi wernisażu będą członkowie szwedzkiego zespołu heavymetalowego Sabbaton, który w swoim repertuarze ma utwór "40:1" o bitwie pod Wizną.

Również dziś w Podchorążówce w Łazienkach Królewskich po raz pierwszy zostaną zaprezentowane nieznane materiały filmowe i fotograficzne z oblężenia Warszawy w 1939 r. nakręcone przez amerykańskiego reportera Juliena Bryana. - Do tej pory znaliśmy tylko dziesięciominutową kronikę i kilka minut filmu z archiwum przy Chełmskiej. A Bryan nakręcił wówczas sześciogodzinny materiał - mówi Mariusz Olczak z Archiwum Akt Nowych.

Pokaz będzie towarzyszyć otwarciu wystawy pamiątek (godz. 14) po pułkowniku Mieczysławie Białkiewiczu - twórcy wielkiej kolekcji dokumentów, fotografii, broni, medali i odznak.

W namiocie ustawionym przy Muzeum Powstania Warszawskiego będzie w godz. 10-18 wyświetlany jeden z odcinków dokumentu "Apokalipsa: II wojna światowa". To jego przedpremierowa projekcja, na którą zaprasza National Geographic Channel.

WF z Agatą Passent

We wtorek 1 września rocznicowe imprezy rozpoczną się już o 4.45 (o tej godzinie pancernik Schleswig-Holstein zaatakował Westerplatte) happeningiem muzyczno-malarskim "Godzina wojny" w Galerii Freta (ul. Freta 39). Rysownik Rafał Zawistowski będzie malował obraz nawiązujący do dramatu września, a muzyk Marcin Steczkowski zagra utwór specjalnie skomponowany na tę okazję.

W południe na skwerze u zbiegu Krakowskiego Przedmieścia i Karowej, w miejscu kamienic zniszczonych podczas wojny, pojawi się 70 szkolnych ławek. Posłużą parateatralnej akcji "Jawne komplety - (nie)przerwana lekcja" w reż. Pawła Passiniego. Do godz. 20. prowadzone tu będą lekcje, których - w przeciwieństwie do 1 września 1939 r. - nikt nie przerwie. W rolę nauczyciela może wcielić się każdy. Wśród przedmiotów mogą się znaleźć: łacina, greka, taniec, poezja. - Agata Passent poprowadzi lekcję WF po angielsku - zdradza Piotr Partyka z Domu Spotkań z Historią (DSH), głównego organizatora obchodów. Na zgłoszenia wykładowców DSH czeka pod adresem: [e-mail].

Tymczasem na pl. Piłsudskiego DSH i Ośrodek Karta ustawią instalację "Każdy z 12 milionów. Hołd ofiarom obu totalitaryzmów" - pierwsze symboliczne uhonorowanie wszystkich obywateli polskich różnych narodowości, którzy podczas II wojny światowej byli poddani niemieckim i sowieckim represjom. Instalację uzupełnią krótkie opisy represji i biogramy ofiar. Autorem projektu jest Krzysztof Lang.

Świeczk i dla represjonownych

Jutro o godz. 21 będzie można przyłączyć się do społecznej akcji zainicjowanej przez DSH i Ośrodek Karta - zapalić w oknie świeczkę poświęconą ofiarom niemieckich i sowieckich represji. Akcja będzie powtórzona 17 września. - Z 12 milionów ofiar znamy nazwiska tylko dwóch milionów. A przecież niemal w każdej rodzinie ktoś zginął lub ucierpiał. Tą akcją chcemy skłonić ludzi do zastanowienia się: "Kto z moich bliskich był represjonowany?" - tłumaczy Katarzyna Puchalska z DSH.

Przez cały wrzesień w DHS przy ul. Karowej 20 będą zbierane informacje o ofiarach obu totalitaryzmów.

W obchody 70. rocznicy wybuchu wojny zaangażowały się też Archiwum Państwowe m.st. Warszawy i Biblioteka Narodowa. Pierwsza z instytucji przygotowała internetową wystawę "Alarm dla miasta Warszawy" pokazującą życie stolicy w pierwszych miesiącach wojny (http://1939.warszawa.ap.gov.pl). Druga udostępniła w internecie cyfrowe kopie polskich gazet, ulotek i dokumentów z sierpnia, września i października 1939 r. (www.polonia.pl).

Spacery po nieodbudowanej Warszawie z Jerzym S. Majewskim