Co kryły groby bolszewickich żołnierzy

W angielskich mundurach i butach wyściełanych brzozową korą przyszli pod Warszawę w 1920 r. bolszewiccy żołnierze. Fragmenty ich wyposażenia wydobyte niedawno z mogiły w Ossowie po raz pierwszy pokazywane są publiczności.

Wystawę urządzono w pawilonie ekspozycyjnym przy szkole w Ossowie. Okazją są odbywające się właśnie Europejskie Dni Dziedzictwa poświęcone w tym roku zabytkom militarnym. W gablotach ułożono zakonserwowane strzępy butów wzmocnionych brzozową korą, naboje do karabinu, manierkę i wiele drobnych przedmiotów, które znaleziono przy szkieletach czerwonoarmistów na pobliskiej łące. Wśród nich jest znaczek z ówczesnym godłem bolszewików (pięcioramienną gwiazdą z umieszczonym w środku młotem skrzyżowanym z pługiem), ale również krzyżyk do noszenia na szyi. - To zestawienie jest niesamowite - mówi Jakub Wrzosek, archeolog z Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków kierujący wykopaliskami w Ossowie.

O prowadzonych przez niego badaniach pisaliśmy w zeszłym roku. Archeolodzy rozkopali znajdujące się na obrzeżach wsi wzniesienie. Według miejscowej legendy była to zbiorowa mogiła bolszewickich żołnierzy, których zebrano z pola walki po słynnym boju pod Ossowem. To właśnie tu 13 i 14 sierpnia 1920 r. maszerujące na zachód rosyjskie oddziały po raz pierwszy zmuszone zostały do ucieczki. Podczas polskiego kontrataku zginął ksiądz Ignacy Skorupka.

Opowieści mieszkańców o mogile w pełni się potwierdziły. Archeolodzy znaleźli w ziemi kości 22 osób. Na jednym ze szkieletów zachował się spory fragment munduru z guzikami i dziesięcioma nabojami w kieszeni. Okazało się, że żołnierz ubrany był w angielską kurtkę mundurową. Armia Czerwona nosiła takie uniformy po zdobyciu magazynów wojsk kontrrewolucyjnych w Murmańsku i Archangielsku. Wykorzystując zachowane kawałki, kurtkę udało się zrekonstruować. Ona również pokazywana jest na wystawie.

Kości czerwonoarmistów pochowano w tym samym miejscu. Na mogile powstał kopiec z prawosławnym krzyżem. Wystawa wydobytych z grobu zabytków czynna będzie do 20 września (codziennie w godz. 10-18). W przyszłości eksponaty znajdą się w planowanym w Ossowie budynku centrum edukacyjno-informacyjnego z muzeum. Jego projekt przygotowało studio Nizio Design International. Budynek ten będzie najważniejszym obiektem powołanego już Parku Kulturowego "Ossów - Wrota Bitwy Warszawskiej 1920 Roku".

Przeczytaj także: Tajemnicze dokumenty - pomóż rozwikłać zagadkę