"To jest sztuka? To jest wandalizm"

Twórcy? Artyści? A może raczej wandale, którzy niszczą przestrzeń publiczną swoimi bazgrołami. Street art wzięli wczoraj pod lupę eksperci i naukowcy. Czyżby kolejny artystyczny denat już nieco nieświeży?

Graffiti, vlepki, nielegalne akcje w przestrzeni, projekcje, instalacje, cały ten zgiełk - trudno już sobie wyobrazić współczesne miasto bez tzw. street artu, sztuki "robionej na ulicy", w przestrzeni publicznej. To, co bawi ich autorów, irytuje właścicieli budynków, taboru czy zarządców ulic. Pierwsi uważają się za twórców, drudzy mówią: wandale. Kto ma rację, próbowali rozstrzygnąć uczestnicy seminarium "Street art. Między wolnością a anarchią" zorganizowanego przez Ośrodek Badań Przestrzeni Publicznej w ASP.

- Jeśli na ścianie mojego domu pojawił się "wrzut" [nie mylić z wrzodem, chodzi o bazgroł, obrazek namalowany farbą w spreju], nie mogę tego sfotografować, powielać ani sprzedawać, bo wtedy powielam bezprawnie. Trzeba pamiętać o ochronie praw autorskich - ostrzegł dr Piotr Piesiewicz, prawnik.

Publiczność nie dowierzała własnym uszom. - Ale jeśli czynność artystyczna, wrzut został wykonany w sposób bezprawny na czyimś murze, nikt nie może mieć żadnych roszczeń - uspokajał prawnik.

- Czy np. Paweł Walicki z ul. Chmielnej, który walczy z graffiti, robi zdjęcia i umieszcza je w internecie, łamie prawo? - pytała "Gazeta".

- Ustawodawca wyraźnie mówi, kto jest poszkodowany. Ten, którego dobra zostały naruszone, czyli właściciel budynku - precyzował prof. Jacek Sobczak, sędzia Sądu Najwyższego.

Uczestnicy seminarium zastanawiali się, czy zbuntowana i anarchizująca sztuka ulicy przeniesiona na salony - do muzeów i galerii (była np. w Tate Modern w Londynie "Beautiful Losers. Contemporary Art and Street Culture") - nie zostaje uśmiercona. Klasyk znakomitych i dowcipnych obrazów graffiti, angielski twórca znany jako Banksy dał się już trochę skomercjalizować. Słynne szablony z murów przeniósł na płótno i sprzedaje za grube pieniądze. - Jego murale znikają z miasta, są kradzione z tynkiem - mówił Łukasz Biskupski z Łodzi, kurator Festiwalu Inicjatyw Miejskich "Miastograf".

Gorsze szkody zbuntowanym twórcom działającym w przestrzeni miasta przynosi świat reklamy, który z chęcią stosuje podobne chwyty. - Street art i reklama bardzo się lubią i wzajemnie uzupełniają, pasują do siebie, przenikają się. Uznawanie street artu za sztukę anarchistyczną jest błędem. Street art już jest skomercjalizowany - przekonywał Sławomir Wojtkowski z Warszawskiej Szkoły Reklamy.

Wyświetlał na ekranie vlepki, murale, graffiti reklamujące np. napoje gazowane. - Różnimy się tym, że mamy większy budżet i dodajemy logo. Malowane szablony na chodnikach, marketing partyzancki i wirusowy też się dobrze sprawdza - przekonywał.

- To reklama nielegalna. Te napisy z szablonów KLM, MD, 36,6, Heya, które potem tak trudno usunąć z chodników - protestowała Elżbieta Dymna ze stowarzyszenia MiastoMojeAwNim.pl.

- W świetle polskiego prawa i luk w nim to działanie legalne - bronił się Wojtkowski.

- Nieprawda! Przestrzeń publiczna nie jest niczyja, ma gospodarza. Reklamę na chodniku można umieścić tylko za zgodą zarządcy pasa drogi. A gdyby przy okazji takiego "guerilla marketingu" ktoś mazał nam po samochodzie? Albo po torbach i ubraniach? - irytował się Tomasz Gamdzyk z miejskiego wydziału estetyki.

- Ależ emocje. O to nam chodziło. Plonem seminarium będzie książka - zapowiedział prof. Mirosław Duchowski, szef pracowni sztuki w przestrzeni publicznej i moderator konferencji.

Przeczytaj także: Nietypowy mural grupy Twożywo przy Moliera