Burzenie Pałacu Kultury nie jest konieczne

Otrzymaliśmy kolejny list w sprawie Pałacu Kultury i Nauki. Architekt Krzysztof Nowak wypowiadał się już na łamach "Gazety Stołecznej" w sprawie zagospodarowania placu Defilad.

Jestem absolutnie przekonany, że duży park powinien powstać przy ul. Marszałkowskiej, można stworzyć go jednak na Placu Defilad bez konieczności wyburzenia całego kompleksu Pałacu Kultury.

PKiN powinien zostać, jednak nie możemy pozwolić, aby formalnie i urbanistycznie władał nad Centrum Warszawy. Cały kompleks musimy podporządkować współczesnym projektom urbanistyczno-architektonicznym. Jeżeli nie uda się nam zlikwidować dominanty Pałacu i podporządkować otoczeniu to ten "stalinowski kolos" przygniecie nas na zawsze i bezowocne spory, czy go powinniśmy wyburzyć czy zostawić, będą się toczyć przez parę następnych pokoleń.

Przełom w sposobie myślenia

Do tej pory nie widziałem projektu, który by te warunki spełniał. Proponuję więc własne rozwiązanie. Przedstawiłem już kiedyś podobny pomysł na łamach Gazety Stołecznej. Wracam do tego tematu, ponieważ chciałbym przypomnieć moje poglądy i włączyć się do dyskusji na temat wyburzenia Pałacu Kultury. Mój pomysł jest wstępną koncepcją, na pewno wymagającą dopracowania, mam nadzieję jednak, że będzie przełomem o sposobie myślenia o zagospodarowaniu Centrum Warszawy.

Zobacz wizualizacje w większej rozdzielczości: Plac Defilad 1 Plac Defilad 2

Teren obecnego Placu Defilad, co nie podlega dyskusji, jest zbyt cenny i ważny dla prawidłowego rozwoju Warszawy, aby pozostał w obecnej formie. Trzeba go zagęścić i rozbudować urbanistycznie i architektonicznie.

Pałac Kultury jest obiektem dość oryginalnym, szczególnie dla turystów. W obecnych czasach oryginalność jest w cenie, dlatego trzeba czerpać z tego korzyści dokąd przyzwoitość i zdrowy rozsądek pozwala, mimo historycznych uprzedzeń.

Pałac, zamiast burzyć, proponowałbym oddać w ręce prywatnego inwestora i przekształcić na luksusowe apartamenty lub oryginalny hotel. Wtedy podatnicy nie będą musieli pokrywać kosztów remontu starzejącego się już budynku, a przyszły inwestor zadba o to, aby nie popadał w ruinę. Obecnie wymaga dużych nakładów finansowych i dlatego koniecznie potrzebny jest sensowny plan prywatyzacji i organizacji całego kompleksu.

Stworzyć Park Marszałkowski

Zaprojektowałem duży park z otwartą przestrzenią publiczną na Placu Defilad bezpośrednio przy ul. Marszałkowskiej, pomiędzy ul. Świętokrzyską a Chmielną. Proponuję nazwać go Parkiem Marszałkowskim. W nowym parku będzie otwarta przestrzeń publiczna przeznaczona do wypoczynku, koncertów oraz wystaw z centralnie usytuowanym amfiteatrem. W środku parku, całkowicie w zieleni, proponuję umieścić Muzeum Sztuki Nowoczesnej wg projektu Christiana Kereza. Lokalizacja będzie idealnym miejscem na eksponowanie sztuki nowoczesnej. Obiekt będzie atrakcyjny, a wystawy będą mogły wyjść na zewnątrz i współistnieć z otoczeniem.

Wzdłuż osi północ - południe Pałacu Kultury proponuję zabudowę wysoką. Osłabi to absolutną dominantę Pałacu nad resztą otoczenia i wizualnie uporządkuje przestrzeń. Sprawi, że silne urbanistyczne osie symetrii wokół Pałacu Kultury będą osłabione, co pozwoli zrównoważyć cały układ urbanistyczny i skupić uwagę na obiektach nowo powstałych. Pałac będzie stał w szeregu, jako jeden z obiektów i nie będzie całkowicie dominował nad otoczeniem, tak jak to jest obecnie. Na moich rysunkach przedstawiam cztery regularne bryły przyszłych wieżowców jako rozwiązanie wstępne i tymczasowe.

Zbudować nowe wieżowce

W następnym etapie proponuję ogłosić konkursy architektoniczne, lub zaprosić kilku sławnych architektów do wykonania projektów poszczególnych wieżowców. Architektura tych obiektów musi być wybitna i oryginalna, przyciągać i kusić turystów do odwiedzania miasta, a mieszkańcom dawać powody do dumy. Nowe wieże odwróciłyby uwagę od obecnej bryły PKiN i skierowały zainteresowanie na siebie. Razem cały kompleks oraz Park Marszałkowski i Muzeum Sztuki Nowoczesnej stworzyłby wspaniałą ikonę Warszawy jako miasta nowoczesnego, przyjaznego człowiekowi i ekologicznego.

Aby uzyskać większą przestrzeń parkową proponuję "przeniesienie" dwóch skrzydeł Pałacu: Teatru Lalka/Studio i Teatru Dramatycznego i ustawienie ich obok siebie na osi istniejącego Pałacu. Korzyści z tej operacji zdecydowanie przewyższają straty. Przesunięcie tych obiektów pozwala zorganizować przestrzeń w sposób bardziej ekonomiczny i elegancki. Pozwoli to na zaprojektowanie nowej drogi, co ułatwi i usprawni komunikację w centrum miasta. Było wiele przykładów tego typu działań w historii architektury. Robi się to zwykle, gdy chce się uwolnić teren pod inne funkcje, ważniejsze od zachowania lokalizacji istniejących budynków.

Dla mnie nadrzędnym celem jest zbudowanie nowego Centrum Warszawy, więc absurdem jest ścisła ochrona konserwatorska układu urbanistycznego PKiN. Stawka w tej grze jest zbyt duża, aby ochrona obiektu, który jest symbolem obcej dominacji zniweczyła szansę na prawidłowy rozwój centrum całego miasta. Mamy tyle naprawdę wartościowych i wspaniałych zabytków naszej, a nie obcej kultury, chrońmy je i pozostawmy następnym pokoleniom. Pałac Kultury niech pozostanie zabytkiem, ale nie musi i nie powinien być zachowany w absolutnej czystości formy i funkcji tak jak został zaprojektowany.

Proponuję przejrzystą wizję zorganizowania wysokiej zabudowy na osi Pałacu Kultury oraz uporządkowanie przestrzeni zielonej wokół. Prawie połowa terenów obecnego Placu Defilad pozostaje niezabudowana, powstaną tam aż trzy parki miejskie, a jednocześnie miasto dostanie niezbędną przestrzeń i miejsce do rozwoju w centrum. Proste działania urbanistyczne porządkują otoczenie i funkcjonowanie istniejących już obiektów. Projekt jest przyjazny dla mieszkańców, jasno i czytelnie zdefiniowany, wartościowy, nowoczesny, a jednocześnie elastyczny i dostosowany do potrzeb XXI wieku.

arch. Krzysztof A. Nowak, [e-mail]

Poniżej legenda do planu architekta Krzysztofa Nowaka
1. Park Marszałkowski - założenie parkowo - krajobrazowe o nieregularnym układzie z wielką otwartą przestrzenią w środku, amfiteatrem oraz podziemnymi parkingami.
2. Pałac Kultury i Nauki wraz z istniejącą Salą Kongresową, Muzeum Techniki oraz Pałacem Młodzieży.
3. Park Świętokrzyski z zachowanym istniejącym nieregularnym układem.
4. Park Jerozolimski o regularnym nowo zaprojektowanym założeniu z przeniesionym pylonem egipskim jako dominantą i z istniejącymi budynkami stacji kolejki WKD wkomponowanymi w zieleń.
5. Muzeum Sztuki Nowoczesnej wg projektu Christiana Kereza.
6. Teatr Lalka oraz Teatr Studio - istniejący budynek "przeniesiony" z dobudowaną wieżą biurową lub mieszkalną wys. ok. 200 m. (wersja 1).
7. Teatr Dramatyczny istniejący budynek "przeniesiony" z dobudowana wieżą biurową lub mieszkalną wys. ok. 200 m. (wersja 1).
8. Nowa wieża PKiN północna hotelowa lub mieszkalna połączona z pałacem przekryciem szklanym.
9. Nowa wieża PKiN południowa hotelowa lub mieszkalna połączona z pałacem przekryciem szklanym.
10. Nowe budynki PKiN zachodnie biurowe lub mieszkalne po obu stronach Sali Kongresowej wys. ok. 60 m.
11. Centrum kulturalno - oświatowe. Teatr Rozmaitości, nowa sala Filharmonii, Biblioteka Publiczna, galerie sztuki i inne, górne kondygnacje mieszkalne wys. ok. 80 m.
12. Piesza aleja handlowo - usługowa będąca przedłużeniem ul. Widok.
13. Ulica Marszałkowska z ograniczonym ruchem kołowym oraz tunelem dla ruchu tranzytowego (wersja 1).
14. Ulica Emilii Plater z ciągiem pieszym na górze i parkingami poniżej.
15. Nowa zabudowa przy ul. Świętokrzyskiej obiekty handlowe i mieszkalne.
16. Galeria handlowa oraz hotel lub biura na wyższych kondygnacjach.
17. Hotel wys. 90 m oraz usługi i handel na niższych kondygnacjach.
18. Domy kupieckie oraz biura na wyższych kondygnacjach.
19. Przeprojektowany Dworzec Centralny z głównym wejściem od wschodu.
20. Przedłużenie ul. Chmielnej jako alei pieszej z ograniczonym ruchem kołowym.
21. Kompleks wysokiej zabudowy - biura oraz mieszkania (wersja 2).
22. Ulica Marszałkowska z jednokierunkowym ruchem kołowym oraz pasem dla komunikacji miejskiej (wersja 2).

Przeczytaj także: Pałac Kultury lepi się od brudu. Czy można coś z tym zrobić?