Jaka była Polska za Gierka? Zobacz na zdjęciach

"Był patriotą" - powiedział niedawno o Edwardzie Gierku kandydujący na prezydenta Jarosław Kaczyński. A jaka była Polska w tamtych czasach? Pokazuje to wystawa fotografii otwierana dziś w Domu Spotkań z Historią

W PRL-u krążył dowcip o czterech klęskach żywiołowych w socjalizmie: wiośnie, lecie, jesieni i zimie. Za propagandową fasadą nowoczesności, wykreowaną w latach 70. przez ekipę Gierka, kryło się państwo, którego funkcjonowanie w olbrzymim stopniu uzależnione było od pór roku i kaprysów pogody. Opady i susze, upały i mrozy miały wielki wpływ na polską gospodarkę, a zwłaszcza komunikację. Popularne było wtedy powiedzenie: "Nie potrzeba Bundeswehry, nam wystarczy minus cztery".

>>> Zobacz więcej zdjęć z wystawy

- Stąd wziął się pomysł, żeby na dekadę 1970-80 spojrzeć zupełnie inaczej niż dotychczas. Nie dzielimy jej tym razem na okres wczesnego, środkowego i późnego Gierka, ale pokazujemy przez pryzmat pór roku - wyjaśnia historyk prof. Jerzy Kochanowski, autor koncepcji wystawy "Cztery pory Gierka". Dodaje, że nie ma ona charakteru sentymentalnego: - Gierka żegnałem jako 20-latek bez większego żalu.

Ekspozycja składa się z ponad 150 zdjęć należących do Agencji FORUM. Ich autorami są zawodowi fotoreporterzy, którzy w latach 70. utrwalali w kadrze polską rzeczywistość, wśród nich: Chris Niedenthal, Jan Morek, Sławomir Biegański, Maciej Osiecki i Aleksander Jałosiński. Na wystawie znalazły się zarówno "propagandówki", które mogły być publikowane w PRL-owskiej prasie, jak i fotografie, dla których nie było tam miejsca. Obok "zgodnych z linią partii" obrazów z pochodów pierwszomajowych, festynów ludowych, dożynek, Festiwalu Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze, budowy Dworca Centralnego, czy niedzieli czynu partyjnego, podczas której pierwszy sekretarz KC PZPR Edward Gierek z żoną Stanisławą układali chodnik z betonowych płyt, zobaczymy tu procesję z krzyżem w Cycowie i ludzi klęczących wokół przydrożnej kapliczki na Podlasiu, tłumy w pociągach i brnących w błocie lokatorów nowych bloków na Stegnach.

- Za Gierka Polska stała się bardziej kolorowa, europejska, ale też zróżnicowana. Czterokrotnie wzrosła liczba samochodów, można było wyjechać za granicę. Z jednej strony mamy trochę nowoczesności, z drugiej - ogromne zacofanie. Na niektórych zdjęciach chłopi wyglądają jak mieszkańcy Siedmiogrodu z lat 20. - zauważa prof. Jerzy Kochanowski.

Z fotografii wyłania się obraz społeczeństwa nastawionego na konsumpcję, które mało interesuje się polityką. Tysiące wczasowiczów oblegają plażę w Międzyzdrojach, a dumni właściciele fiatów 126p myją swoje pojazdy w plenerze Pomiechówka.

- Jak był 1 maja, to ludzie chodzili na pochody. Jak był 22 lipca, to szli na festyn. Zupełnie beznamiętnie, siłą bezwładu - mówi prof. Kochanowski.

Prezentowane na wystawie zdjęcia wybrano spośród 15 tys. fotografii z lat 70. zgromadzonych przez Agencję FORUM. Do części z nich udało się dotrzeć w ostatnich miesiącach.

- Tak było ze zbiorami fotografii nieżyjących już Andrzeja Marczaka i Romana Kotowicza. Mamy je bardzo krótko i jeszcze są w opracowaniu - mówi współautor wystawy Tomasz Gleb z Agencji FORUM

Ekspozycję otwiera ilustrowana kronika dekady Gierka - od grudnia 1970 r. do września 1980 r., skierowana głównie do młodych odbiorców. Uzupełnieniem wystawy są portrety wybitnych przedstawicieli polskiej kultury i nauki, m.in.: Tadeusza Kantora, Antoniego Słonimskiego, Stanisława Lema, prof. Władysława Tatarkiewicza, Andrzeja Wajdy.

Wystawa "Cztery pory Gierka. Polaka 1970-1980 w zdjęciach z Agencji FORUM" w Domu Spotkań z Historią przy ul. Karowej 20 ma swój wernisaż dziś o godz. 18. Można ją oglądać do końca października. Wstęp wolny.

Przeczytaj także: Zobacz nieznane zdjęcia mostu Poniatowskiego

Zobacz jak wyglądała Warszawa zburzona po Powstaniu Warszawskim. Galeria kadrów z filmu "Miasto ruin"