Nowy pomnik: Powstańcy przepraszają warszawiaków

Powinniśmy złożyć najwyższy hołd i przeprosić ludność stolicy, że poniosła tak straszne upokorzenia, tak straszne cierpienia - powiedział gen. Zbigniew Ścibor-Rylski, prezes Związku Powstańców Warszawskich, na uroczystości odsłonięcia pomnika ku czci cywilnych ofiar zrywu sprzed 66 lat.

Pomnik Poległych, Zamordowanych oraz Wypędzonych Mieszkańców Warszawy stanął w Parku Wolności przy Muzeum Powstania Warszawskiego. O jego wzniesienie w tym miejscu zabiegały organizacje kombatanckie.

- My, powstańcy warszawscy, walczący żołnierze, zupełnie inaczej przeżywaliśmy Powstanie niż ludność cywilna. Jej tragedia była straszna. Wszyscy pamiętamy, jak już pod koniec Powstania niektórzy psychicznie nie wytrzymywali. Ludność cywilna była w piwnicach, w strasznych warunkach, z dziećmi, które się przecież rodziły podczas Powstania lub miały po kilka miesięcy. Pamiętamy, jak na Starym Mieście, w Śródmieściu i na Czerniakowie kobiety i ludzie starsi gotowali nam pluj-zupki. Ale wytrzymałość tych ludzi też miała swoje granice - przyznał gen. Zbigniew Ścibor-Rylski.

Podczas Powstania Warszawskiego zginęło około 150-180 tys. cywilnych mieszkańców stolicy, a ponad 550 tys. zostało wypędzonych z miasta i skazanych na tułaczkę, obozy koncentracyjne oraz przymusowe roboty. Opowiada o tym wykuta na pomniku inskrypcja w czterech językach: po polsku, niemiecku, angielsku i rosyjsku. Wykonana z szarego granitu stella ma około dwóch metrów wysokości i przypomina słup pęknięty pod wpływem uderzenia. Taki kształt nadał jej warszawski rzeźbiarz Marek Moderau. Budowę sfinansowała głównie Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Na pomniku poza tekstem znalazły się symbole: znak Polski Walczącej, herb Warszawy, Krzyż Armii Krajowej i Warszawski Krzyż Powstańczy.

Odsłonięcie pomnika było jednym z wydarzeń kończących obchody 66. rocznicy Powstania Warszawskiego.

W piątek w Pruszkowie otwarto Muzeum Dulag 121. Jego multimedialna ekspozycja opowiada o obozie zorganizowanym przez Niemców w tamtejszych halach warsztatów kolejowych. Od 6 sierpnia 1944 r. do początku stycznia 1945 r. przeszło przez niego 550-650 tys. warszawiaków wygnanych ze swojego miasta. Wczoraj wieczorem na Kopcu Powstania Warszawskiego przy ul. Bartyckiej zgaszono ogień płonący tam przez 63 dni.

Napis na nowym pomniku:

W hołdzie poległym i pomordowanym 150 tys. mieszkańcom Warszawy, żołnierzom Warszawy, cywilnym pracownikom struktur Polskiego Państwa Podziemnego, którzy polegli w bohaterskiej walce, cywilnym mieszkańcom, którzy zginęli w gruzach zbombardowanych i spalonych domów, którzy zostali zamordowani przez niemieckich okupantów, wypędzonym z rodzinnych domów 550 tys. mieszkańcom Warszawy, których skazano na tułaczkę, deportowano do niemieckich obozów koncentracyjnych i na roboty przymusowe, pamięci ludności cywilnej Warszawy ofiarnie wspierających żołnierzy w walce o wolność i honor narodu polskiego, ludności cywilnej okupowanej Polski, która udzieliła schronienia wypędzonym z Warszawy, cześć ich pamięci".

Przeczytaj także: Pomnik Józefa Elsnera odsłonięty na Elsnerowie

XX Bieg Powstania Warszawskiego: biegło ponad 4000 osób. Zobacz galerię zdjęć