Pomnik zamiast UB-elisku. Czekaliśmy na niego 200 lat

Na ten pomnik Warszawa czekała prawie 200 lat - przekonywali mówcy przed odsłonięciem monumentu Tadeusza Kościuszki. Ale warszawiacy najwidoczniej o tym zapomnieli, bo na uroczystość na placu Żelaznej Bramy przyszła głównie młodzież ze szkół i garstka ciekawskich.

W otoczonym metalowymi barierkami sektorze dla gości najwięcej było delegacji szkół, których patronem jest Tadeusz Kościuszko. Strofowani co rusz przez nauczycieli młodzi ludzie z trudem znosili długie przemówienia. Wyjątkowo karnie stały tylko dziewczyny w paramilitarnych łaciatych strojach. Trzymały transparent z napisem: "Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Sobolewie".

Mężczyźni w wyblakłych szlacheckich kontuszach przydźwigali sztandar z wizerunkiem Matki Boskiej, a kosynierzy w chłopskich sukmanach rozdawali ulotki zapraszające do obejrzenia makiety bitwy pod Racławicami pokazywanej do środy w Centralnej Bibliotece Rolniczej. Ubrana w fiolety pisarka Barbara Wachowicz rozdawała uśmiechy i ukłony.

- Chcę wyrazić absolutne zdumienie, jak to się mogło stać, że do tej pory w Warszawie, stolicy państwa polskiego, gdzie krzyżują się drogi wszystkich Polaków, nie było pomnika Tadeusza Kościuszki - mówił prezydent RP Bronisław Komorowski.

- Aż trudno uwierzyć, że go nie było - wtórowała prezydent stolicy Hanna Gronkiewicz-Waltz, przypominając, że pierwszy komitet budowy pomnika powstał już 193 lata temu.

- Kościuszko uosabia ducha, który łączy Polskę i Stany Zjednoczone. Bardzo byłby dumny dzisiaj, gdyby widział swoją ojczyznę i swoją przybraną ojczyznę za oceanem - stwierdził ambasador USA Lee Feinstein, gratulując wzniesienia monumentu.

- Wierzę, że pomnik, który dzisiaj odsłaniamy, stanie się symbolem trwałych więzi Polski i Stanów Zjednoczonych Ameryki - oznajmił Sławomir Sikora, prezes banku City Handlowy (sponsora).

- Niech Kościuszko będzie zawsze naszym żywym sztandarem walki o niepodległość, suwerenność i pojednanie narodowe - zakończył prof. Marian Marek Drozdowski, prezes komitetu budowy pomnika.

Monument wzniesiono przed pałacem Lubomirskich. Zajął tu miejsce rozebranego w 1991 r. komunistycznego pomnika Poległym w Służbie i Obronie Polski Ludowej (tzw. utrwalaczy). Na szczycie obłożonego szarym granitem wysokiego cokołu stoi spiżowy Naczelnik. Zamiast polskiej sukmany z czasów insurekcji, ma na sobie mundur amerykańskiego generała. Pomnik nie jest bowiem oryginalnym dziełem zaprojektowanym specjalnie dla Warszawy, ale klonem monumentu z parku Lafayette w Waszyngtonie. Po bokach cokołu znajdują się rzeźby symbolizujące Polskę i Stany Zjednoczone Ameryki - krajów, których Kościuszko był bohaterem.

Nikłe zainteresowanie warszawiaków wczorajszą uroczystością dowodzi, że mieszkańcy stolicy wcale na ten pomnik nie czekali. Tym bardziej że zafundowano im obiekt z drugiej ręki, w dodatku mocno przestarzały. Waszyngtoński oryginał ma już 100 lat (powstał w 1910 r. według projektu Antoniego Popiela). Postać Kościuszki i towarzyszące jej rzeźby wyglądają jak ołowiane żołnierzyki wyciągnięte z szafy pradziadka. Nie dość, że nie zorganizowano konkursu na projekt pomnika, co w Warszawie miało stać się obowiązkowe, to jeszcze o jego kształcie zdecydował sponsor - bank City Handlowy. Wczoraj wielokrotnie dziękowano mu za hojność. Nie wspomniano tylko, że przekazana przez bank kwota - 1 mln zł - okazała się za mała. Prawie drugie tyle - 936 tys. zł - musiało dołożyć miasto, a więc podatnicy. Ten fakt skwapliwie przemilczano.

Przeczytaj także: Ratusz: nie ma zgody na pomnik Lecha Kaczyńskiego

Jak warszawiacy bawią się w Centrum Nauki Kopernik