Tak zmieniała się Próżna przez ostatnie lata [ZDJĘCIA]

Miała być enklawą dawnej żydowskiej Warszawy ze sklepikami i z kafejkami. Tak kilkanaście lat temu obiecywał amerykański filantrop, który kupił tu dwie kamienice. Potem zmieniły się plany, zmienił się też inwestor. Co działo się z Próżną przez ostatnie dwie dekady?

* Połowa lat 80. - z przedwojennej zabudowy Próżnej zostały tylko cztery kamienice - dwie po parzystej i dwie po nieparzystej stronie ulicy. Nie są remontowane, władze miasta planują ich rozbiórkę. W obronie domów staje grupa młodych ludzi, którzy później powołają Zespół Opiekunów Kulturowego Dziedzictwa Warszawy "ZOK". Przekonują, że Próżna to jedyna ulica getta z zachowaną obustronnie zabudową.

* 1987 r. - na wniosek społeczników konserwator wpisuje do rejestru zabytków kamienice przy Próżnej 7, 9, 12 i 14.

* 1993 r. - Próżną interesuje się amerykański filantrop Ronald S. Lauder, prezes Jewish Renaissance Foundation. Ogłasza, że chce zainwestować w rewitalizację ulicy i w przywrócenie jej atmosfery przedwojennej żydowskiej Warszawy.

* 1997 r. - JRF tworzy spółkę Próżna Street Company (PSC), a ta kupuje od gminy Centrum wzniesioną kamienicę Zalmana Nożyka przy Próżnej 9. W akcie notarialnym spółka zobowiązuje się rozpocząć remont w ciągu roku. Obiecuje też fundusze na odnowienie całej ulicy i odtworzenie fasad należących do miasta kamienic po parzystej stronie. "Próżna będzie jak z powieści Singera" - zapowiadaliśmy w "Gazecie".

* 1998 r. - PSC kupuje od spadkobierców dawnych właścicieli prawa do XIX-w. kamienicy Próżna 7.

* 1999 r. - spółka prezentuje projekt przywrócenia blasku dwóm swoim kamienicom. Na parterze mają się znaleźć żydowskie sklepy i restauracje, a na piętrach - biura i apartamenty. Z obu domów wyprowadzają się ostatni lokatorzy. Właściciel sklepu żelaznego z kamienicy nr 7 zabiera wyposażenie jeszcze sprzed pierwszej wojny światowej - kontuar, regały, szafki. To meble istniejącej kiedyś w tym miejscu restauracji Icka Blumenfelda.

* 2001 r. - inwestor przedstawia nowe plany: zabytkowe domy mają się zmienić w hotel. Zamiast PSC zajmie się tym nowa spółka Próżna Properties.

* 2003 r. - na Próżną wkracza austriacka spółka Warimpex AG. Z początku przedstawiana jest jako partner fundacji Ronalda S. Laudera. - Fundacja nie sprzedaje domów przy Próżnej. Doświadczony deweloper pomoże nam spełnić zobowiązania - mówi reprezentujący JRF mecenas Tomasz Zasacki. Warimpex chce nadbudować kamienice. Wywołuje to sprzeciw Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Żydowskiego Instytutu Historycznego i ZOK-u.

* 2004 r. - na Próżnej odbywa się pierwszy festiwal Warszawa Singera.

* 2005 r. - kamienice nr 7 i 9 stają się własnością firmy Warimpex AG. Inwestor deklaruje przystąpienie do ich przebudowy i adaptacji na hotel w 2006 r. O żydowskich sklepikach nie ma mowy. Deweloper nie rezygnuje z podwyższenia domów. Gdy nadbudowę "dziewiątki" o jedno piętro wykluczył konserwator wojewódzki, firma Warimpex odwołała się do konserwatora generalnego, który 2006 r. również opowiedział się przeciw tym planom.

* 2006 r. - podczas debaty w redakcji "Gazety" o przyszłości Próżnej prezes Warimpeksu Jerzy Krogulec przedstawia nowy projekt. Rezygnuje z nadbudowy "dziewiątki", a dodatkową kondygnację schowa w dachu. Rozpoczęcie prac zapowiada na 2007 r. Potem jeszcze kilkakrotnie przesuwa termin.

* 2008 r. - Warimpex zmienia plany: zamiast hotelu w kamienicach będą biura. Zdobyte po latach starań pozwolenie na przebudowę domów na hotel trafia do kosza. Inwestor stara się o nowe.

* 2010 r. - w czerwcu deweloper dostaje pozwolenie na przekształcenie kamienic w biurowiec.

* 2011 r. - zacznie się remont dwóch kamienic.

Przeczytaj także: Czy plac Grzybowski po remoncie zachował swój klimat?

Zburzone 2010 - zdjęcia warszawskich budynków, których nie zobaczysz już na żywo