Prof. Stefan Bryła (1886-1943)

Wspomnienie konstruktora Prudentialu.

Niemal codziennie chodzę obok gmachu Prudentialu, którego konstruktorem był znany naukowiec, profesor, dr inżynier Stefan Władysław Bryła. Prudential wzniesiony w latach 1932-33 dla Towarzystwa Ubezpieczeń "Przezorność" SA w Warszawie (The Prudential Assurance Co. LTD London), był wówczas drugim co do wysokości w Europie, a pierwszym w Polsce tak wysokim budynkiem. Miał 16 pięter oraz 68 m wysokości.

Kiedy Prudential był hotelem Warszawa, jako sekretarz generalny Polskiego Zrzeszenia Hoteli zachodziłem tam i z nieżyjącym już dyr. Józefem Kopijem wspominaliśmy twórcę tego obiektu, znakomitego naukowca, także autora pierwszego w Europie mostu spawanego na rzece Studwi pod Łowiczem, posła na Sejm RP.

Stefan Władysław Bryła urodził się 17 sierpnia 1886 r. w Krakowie. Studiował inżynierię lądową i wodną na Politechnice Lwowskiej. W 1908 r. uzyskał doktorat z nauk technicznych. W latach 1910-12 odbył podróż naukową po Ameryce, Azji i Europie.

W czasie I wojny światowej prof. Bryła działał w polskim środowisku miasta Kijów jako prezes Związku Inżynierów i Techników w Rosji. W 1918 r. brał udział w walkach o polski Lwów, a w latach 1919-20 walczył na froncie wschodnim z bolszewikami w obronie Warszawy.

Po wojnie, od 1921 r. wykładał na Politechnice Lwowskiej, a po przeprowadzce do Warszawy był w latach 1934-39 profesorem na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Dla studentów był nie tylko wykładowcą o ogromnej erudycji i wielkim zasobie wiedzy praktycznej, wyśmienitym metodykiem w dziedzinie spawalnictwa oraz konstrukcji wieżowców. Był pogodny i przyjacielski, energiczny i niesłychanie życzliwy.

Należał do wielu polskich i międzynarodowych organizacji technicznych oraz był wybitnym działaczem społecznym i politycznym.

Miał jasno sprecyzowany program działania społeczno-obywatelskiego. Szybko zajął centralną pozycję w ruchu chrześcijańsko-demokratycznym. Był prezesem Rady Dzielnicowej ChD na wschodnią Małopolskę. Już w 1922 r. został posłem na Sejm RP z ramienia tego ruchu. Po zamachu majowym w 1926 r. poparł wraz z grupą posłów chadeckich z Małopolski obóz sanacji i przystąpił do BBWR. Był współzałożycielem nowej partii - Zjednoczenia Chrześcijańsko-Społecznego, którego na zjeździe delegatów w 1934 r. został prezesem. Jednocześnie sprawował funkcję prezesa Zarządu Głównego Stowarzyszenia Robotników Chrześcijańskich. Dążył do konsolidacji ruchu chrześcijańsko-społecznego. W tym celu zorganizował w lutym 1936 r. przy współudziale prof. KUL, a także działacza Akcji Katolickiej ks. Stefana Wyszyńskiego, wybitnego profesora socjologii, zjazd przedstawicieli ChZZ, ChUR oraz Stowarzyszenia Młodzieży Chrześcijańsko-Społecznej.

Prof. dr inż. Stefan Bryła był autorem licznych prac naukowych. Najważniejszym jego dziełem jest podręcznik inżynierski (cztery tomy wydane w latach 1928-32). Został uznany za pierwszą polską encyklopedię techniczną.

W czasie II wojny światowej prowadził tajne nauczanie w grupach studentów Politechniki Warszawskiej, za co był przez gestapo dwukrotnie aresztowany. 3 grudnia 1943 r. został rozstrzelany.