Parkowa galeria rzeźb

Przypominający szafę monument z piaskowca ma na froncie płaskorzeźby z wizerunkiem żołnierza w hełmie i skrzyżowanych sztandarów, z tyłu zaś wykuty fragment wiersza Tadeusza Kubiaka. Pomnik z początku znajdował się przy wejściu do parku od ronda Waszyngtona, gdzie pochowano 28 radzieckich żołnierzy. Ale w 1968 r. mogiły zlikwidowano, a pomnik przesunięto w obecne miejsce. Powodem była przebudowa ronda.

•  Kto ma ochotę na kawę i ciastko, powinien przy pomniku skręcić w prawo. Kilkadziesiąt metrów dalej zobaczy biały domek parkowej toalety przerobiony w połowie na uroczą kawiarenkę Misianka (w drugiej połowie pozostała toaleta). To ulubiony lokal mam z dziećmi. Nie ma alkoholu, jest za przytulne wnętrze, a przed kawiarenką - ogródek ze stolikami i plac zabaw. Misianka istnieje ponad dziesięć lat. Czynna jest codziennie od godz. 10 do zmierzchu. Poza kawą (mała czarna - 5 zł), ciastkami i torcikami (5-7 zł) serwuje m.in. doskonały chłodnik (6 zł) i pierogi (od 9 zł).

•  Idąc główną aleją w głąb parku, mijamy rozległe polany otoczone ścianą drzew różnych gatunków. Odchodząca w lewo żwirowa alejka doprowadzi nas do pomnika Edwarda House'a. Był to amerykański polityk, doradca prezydenta USA Thomasa Woodrowa Wilsona i orędownik powstania niepodległej Polski po pierwszej wojnie światowej. Pomnik w 1932 r. ufundował mu Ignacy Jan Paderewski. Posąg wyrzeźbił Franciszek Black. W 1951 r. komunistyczne władze kazały rozebrać „niesłuszny politycznie” monument. Odtworzono go 15 lat temu, ale w innym miejscu niż przed wojną.

Obchodzimy pomnik z lewej strony i skręcamy w lewo odbijającą od niego ścieżką

•  Na jej końcu widać porośnięty wysokimi brzozami i świerkami pagórek z widokiem na Staw Zachodni (zwany też Starem na Kosku). Na szczycie wzniesienia stoi rzeźba „Kąpiąca się” z 1929 r. Jest jednym z trzech doskonałej klasy posągów ustawionych w parku Skaryszewskim w latach międzywojennych. Nagą kobietę z ręcznikiem wyrzeźbiła znana przed wojną, choć dziś trochę zapomniana, artystka Olga Niewska. Odlana z brązu figura ma niski okrągły cokół z czarnego marmuru otoczony basenem, w którym powinna pluskać woda. Urządzenie jednak od dawna nie działa. W 1997 r. złodzieje próbowali ukraść rzeźbę, ale tylko piłą uszkodzili jej nogę.

Z pagórka schodzimy ścieżką w lewo, by dotrzeć do asfaltowej obwodnicy parku i skręcić w nią w prawo

•  Kolejną piękną rzeźbę zobaczymy w ogrodzie różanym w północno-zachodniej części parku (blisko alei Zielenieckiej i hotelu Dedek Park). Wśród pergoli, zadbanych rabat i równo przyciętych żywopłotów stoi granitowy cokół z „Tancerką” Stanisława Jackowskiego z 1927 r. Młoda kobieta z uniesionymi rękami i odchyloną do tyłu głową tak się zapamiętała w tańcu, że nie zauważyła rozpiętej sukienki odsłaniającej pierś. Za „Tancerkę” Jackowski dostał nagrodę na wystawie sztuk pięknych w Paryżu.

•  Na skraju ogrodu różanego - od strony Jeziorka Kamionkowskiego - znajduje się pamiątkowy kamień ku czci poległych pilotów brytyjskich. W tym miejscu nocą z 13 na 14 sierpnia 1944 r. spadł zestrzelony przez Niemców samolot Liberator EV 961 C ze 178. dywizjonu bombowego RAF. Przyleciał z zaopatrzeniem dla żołnierzy Powstania Warszawskiego. Z siedmioosobowej załogi katastrofę przeżył tylko jeden lotnik. Pamiątkowy kamień 4 listopada 1988 r. odsłoniła premier Wielkiej Brytanii Margaret Tather. W 1996 r. była tu również królowa Elżbieta II.

•  Spacerując po parku, co rusz przechodzimy po przerzuconych nad wodą żelbetowych mostkach z ozdobnymi balustradami z betonu lub żelaza. Takie romantyczne kładki są charakterystycznym elementem parków krajobrazowych.

Idziemy na wschód asfaltową obwodnicą parku

•  Nad brzegiem Stawu Wschodniego, w części parku po przeciwnej stronie głównej alei niż „Kąpiąca się” i „Tancerka” stoi rzeźba „Rytm” Henryka Kuny, jednego z najlepszych polskich rzeźbiarzy lat międzywojennych. Kuna był jednym z założycieli grupy artystycznej Rytm, dla której posąg w parku Skaryszewskim był dziełem programowym. Pierwowzór „Rytmu” wykonał z hebanowego drewna. Oglądany odlew z brązu pochodzi z 1929 r. Masywna, nawiązująca do sztuki antyku rzeźba przedstawia nagą kobietę w tanecznej pozie z uniesionymi w lekkim zakłopotaniu rękami i spływającą z ciała tkaniną.

W południowej części parku, obok kortów tenisowych przy al. Waszyngtona, powinna stać rzeźba "Faun" (inna nazwa - "Zdrój"). Tak przynajmniej wynika z przedwojennego przewodnika po Warszawie Reginy Fleszarowej i Józefa Kołodziejczyka. Informacje o istnieniu rzeźby powtarzane są do dziś w wielu książkach i artykułach, a nawet na nowych tablicach z planem parku. "Faun" jednak prawdopodobnie nigdy nie powstał. Twórca rzeźby - Jan Biernacki - zmarł przed jej odsłonięciem planowanym na listopad 1930 r. Jedynym śladem tajemniczego "Fauna" jest przygotowany dla niego niski postument z różowego granitu. Wyłania się z piasku na placu zabaw, wśród zjeżdżalni i huśtawek

•  Naprzeciwko „Rytmu”, po drugiej stronie alei, widać kamienną grotę z nieczynną kaskadą wodną. Blisko niej dostrzeżemy jaśniejącą na tle świerkowego zagajnika kapliczkę. Wzorowana jest na sztuce ludowej, a wykonana z betonu pobielonego wapnem. Jej autor - Janusz Alchimowicz - w 1937 r. zdobył za nią nagrodę na wystawie „Sztuka i Technika” w Paryżu. Kapliczka stała tam przed polskim pawilonem. Jak pisze w swej monograficznej książce o Saskiej Kępie Hanna Faryna-Paszkiewicz, podczas okupacji kapliczka służyła jako skrzynka do przekazywania tajnych informacji przez łączniczki podziemia. Niedawno została wyremontowana.

Idziemy dalej obwodnicą przy tablicy z planem parku skręcamy w prawo, w żwirową ścieżkę

•  Przy końcu główne alei, blisko Jeziorka Kamionkowskiego, znajdują się amfiteatr z muszlą koncertową oraz boisko klubu sportowego RKS Drukarz. Obiekty sportowe - boiska, korty, kąpielisko - istniały już przed wojną. Amfiteatr powstał później. Kilka lat temu przeszedł modernizację, a drewnianą muszlę, która się kilka razy paliła, zastąpiono konstrukcją z betonu. Park Skaryszewski od początku swego istnienia służy nie tylko spacerom, podziwianiu przyrody i kontemplacji dzieł sztuki, ale też uprawianiu sportów i rozrywce. Taki też ma pozostać po planowanej rewaloryzacji.

•  Aleję zamyka porośnięte trawą i drzewami podwyższenie. W tym miejscu istniał kiedyś ogród daliowy o geometrycznie rozplanowanych rabatach.

•  Tuż obok, nad jeziorkiem, ulokował się też pub Pod Pstrągiem - lokal z żeglarskim klimatem, jakby żywcem przeniesiony znad mazurskich jezior. Pod drewnianym dachem z przymocowanymi do belek kajakami oraz pod parasolami może usiąść nawet 400 osób. Kajaki nad głowami gości nie wiszą bez powodu. Szef pubu - Arkadiusz Dąbrowski - to były zawodnik w tej dyscyplinie, a obecnie - szef sekcji kajakowej Drukarza. Specjalnością pubu jest pstrąg z rusztu (15 zł) i oraz karkówka z rusztu (13 zł). Przy lokalu jest przystań na Jeziorku Kamionkowskim z wypożyczalnią łodzi, kajaków i rowerów wodnych (pub czynny: pon.-czw. - 12-22, pt. - 12-23, sob. - 10-23, niedz. - 10-22).