Nowa Praga

Nasz spacer zaczynamy u zbiegu Wileńskiej i Inżynierskiej. Aby dostać się w to miejsce, najlepiej dojść od strony narożnika al. "Solidarności" i Targowej. Dojazd: tramwajami 3, 6, 13, 21, 23, 25, 26, 32, 43 i autobusami 100, 101, 103, 120, 125, 135, 144, 160, 162, 169, 170, 178, 190, 192, 307, 410, 416, 509, 512, 517, 718, 805. Ulicą Inżynierską idziemy w stronę ul. Małej.

Choć wokół nas widzimy stare kamienice, ta część dzielnicy nosi nazwę Nowej Pragi. Wcale jednak taka nowa nie jest. Powstała około 1861 r. na gruntach należących do dóbr Targówka. Ksawery Konopacki kupił tu kilkadziesiąt morgów i korzystając ze świeżo wystawionego dworca kolei petersburskiej, wystawił kilkanaście, przeważnie drewnianych budynków. Dzięki temu, że w pobliskich Ząbkach powstało kilka cegielni, na Nowej Pradze zaczęto stawiać domy murowane. Miasteczko rozrosło się po 1875 r., kiedy to w rejonie dzisiejszej ul. Szwedzkiej Towarzystwo Warszawskie Fabryki Stali wzniosło ogromną fabrykę, w której przerabiano żelazo. Robotnicy z reguły wynajmowali mieszkania w kamienicach Nowej Pragi.

1

Przy Inżynierskiej 4 przed wojną działo kino Era, później m.in. teatrzyk Niebieski Motyl i kino Syrena. W Syrenie późną jesienią 1944 r. z koncertami wystąpił Teatr m.st. Warszawy założony i kierowany przez Jana Mrozińskiego. Pomimo niemieckich pocisków dolatujących z drugiej strony Wisły sala zawsze była nabita po brzegi, a każdy koncert kończyło odśpiewanie "Roty". Dziś w zmodernizowanym budynku mieści się studio telewizyjne programu Superstacja TV.

2

Dom pod Syreną przy Inżynierskiej 6 ozdobiony herbem miasta to najstarsza w Warszawie remiza tramwajów - nie elektrycznych, lecz konnych. W budynku widzimy dwie bramy. To przez nie wjeżdżały i wyjeżdżały wagoniki tramwajowe ciągnięte przez konie. Pierwsza linia tramwaju konnego uruchomiona została w 1866 r. i łączyła Dworzec Petersburski przez most Kierbedzia z Dworcem Warszawsko-Wiedeńskim. Fasada budynku została przebudowana w 1921 r. Od 1928 r. "nocowały" tu autobusy miejskie.

3

Ogromna ceglana fasada przy Inżynierskiej 3 może kojarzyć się z średniowiecznym zamczyskiem. Metalowy napis "Tow. Akc. A. Wróblewski i Ska" to pamiątka po składzie czy może rodzaju hotelu dla mebli. Pan Wróblewski zwykł powtarzać: "Przestrzeń magazynowa to znakomity towar". Tu warszawiacy oddawali na przechowanie swoje meble, zwalniając wynajmowane mieszkania i wyjeżdżając na letnisko. Podobnych firm jeszcze w międzywojennej stolicy działało kilka. Magazyny Wróblewskiego były jednak największe. Dziś "zamczysko" Wróblewskiego zamieniło się siedzibę pracowni znanych artystów, rzeźbiarzy, fotografów, architektów wnętrz.

Ulokowała się tu m.in. Nizio Design Galery, pracownia fotograficzna Yoli Zuchniewicz, pracownie Zeldy Klimkowskiej czy Katarzyny Kozyry i Pawła Althamera.

4

Koniecznie trzeba skręcić w bramę Inżynierskiej 5. Od ulicy widzimy nieotynkowany od urodzenia, powojenny budynek. Za to w podwórku otwiera się przed nami ceglany pejzaż oficyn. Wejdźmy w głąb posesji na kolejne podwórko. Tu widzimy niski jednopiętrowy budynek z ledwo widocznym napisem po rosyjsku "L. Barwich". To dawny szyld fabryki armatur i niklowni Ludwik Barwich i Aleksander Jung. To tu, jak wspomina Paweł Elsztein, w latach 1932-33 mieściły się warsztaty szybowcowe Antoniego Kocjana i Jerzego Wędrychowskiego, którzy skonstruowali m.in. prototyp szybowca Komar.

Z Inżynierskiej skręcamy w prawo w Małą.

Uwielbiana przez filmowców niewielka uliczka Mała jest też jedną z nielicznych ulic w Warszawie zabudowanych po obu stronach kamienicami z XIX w. Swoim charakterem przypomina zabudowę przedwojennego Muranowa. Nic dziwnego, że to właśnie tutaj Roman Polański kręcił zdjęcia do filmu "Pianista". Ćwierć wieku wcześniej Mała w filmie "Dziewczęta z Nowolipek" zamieniła się w Nowolipki, a w 1990 kręcono tu sceny do filmu Andrzeja Wajdy "Korczak".

5

Zaraz za rogiem po prawej przy Małej 1a mijamy plombę mieszkalną z lat 90. XX w. To tu kręcono najważniejsze sceny do serialu "Wiedźmy".

Idąc Małą, skręcamy w lewo na niezabudowany plac między domami nr 1 i 3, przechodzimy podwórko i wchodzimy do bramy kamienicy przy Stalowej 2, wychodząc na ulicę.

6

Obok bramy kamienicy przy Stalowej 2 wypatrzymy niezlustrowaną jeszcze tablicę mówiącą, że w domu tym w latach 1924-28 mieszkał członek Biura Politycznego KPP Jerzy Czeszejko, jeden z liderów ruchu komunistycznego w Polsce. W 1933 r. został stracony z rozkazu Stalina na Łubiance jako jeden z pierwszych polskich komunistów. Stojąc przed kamienicą, spójrzmy też pod nogi. Na rogu z Inżynierską wypatrzymy świetnie zachowaną studzienkę z napisem Polska Akcyjna Spółka Telefoniczna.

7

Po drugiej stronie ulicy z lewej widzimy narożną kamienicę przy Stalowej 1. Przez ostatnie lata życia, do śmierci w 1979 r. mieszkał tu Stanisław Wiechecki (Wiech), autor iskrzących dowcipem felietonów. Pisał je stylizowanym językiem warszawskich przedmieść. Na fasadzie kamienicy wisi upamiętniająca go tablica.

1 2 3  następne »