Spacerowniki po historycznych cmentarzach Warszawy

Powązki wojskowe

Ten najmłodszy powązkowski cmentarz jest jak wielki podręcznik historii, w którym opisano postacie o różnych życiorysach i zasługach. Spoczywają tu powstańcy listopadowi i styczniowi, ale też żołnierze armii carskiej. Są mogiły obrońców kraju przed bolszewikami w 1920 r., lecz również Juliana Marchlewskiego i Karola Świerczewskiego, którzy wkroczyli wtedy do Polski z Armią Czerwoną. Leżą dowódcy Armii Krajowej z Tadeuszem Borem-Komorowskim na czele, bohaterowie Polski Podziemnej i Powstania Warszawskiego, a zaraz obok komunistyczna elita z Bolesławem Bierutem i Wiesławem Gomułką, która z całych sił zwalczała legendę AK. Na trasie naszego spaceru odwiedzimy groby i jednych, i drugich, bo wszyscy oni są częścią naszej historii. Cmentarz Wojskowy służy jednak nie tylko wojsku i politykom. Pochowano tu również sławy polskiej kultury i sportu, by wspomnieć tylko: Juliana Tuwima, Xawerego Dunikowskiego, Tadeusza Łomnickiego, Feliksa Stamma czy Kazimierza Górskiego.

Czytaj więcej!

Cmentarze ewangelickie

Chociaż Cmentarz Ewangelicko-Augsburski jest niewielki, to jest on prawdziwym panteonem warszawskich przemysłowców, finansistów i działaczy gospodarczych. Powstał w 1792 r. poza wałami miejskimi. Wiązało się to z ogłoszeniem przez marszałka Lubomirskiego zakazu dalszego chowania zmarłych w obrębie miasta.

Był to pierwszy w Warszawie cmentarz, którego plan rozrysował architekt Szymon Bogumił Zug. Peryferyjne położenie sprawiło, że nekropolia była dewastowana w kolejnych wojnach. Po raz pierwszy we wrześniu 1831 r., kiedy Warszawę obległa armia rosyjska. Ponownie w roku 1939

i w końcu w czasie Powstania Warszawskiego. Ślady kolejnych walk do dziś odnajdziemy na kamiennych grobowcach.

Spacerując alejkami Cmentarza Ewangelicko-Augsburskiego, zagłębiamy się w historię warszawskiego przemysłu. Wystarczy wspomnieć króla czekolady Emila Wedla czy Hermana Junga zalewającego piwem całe Imperium Rosyjskie. Znajdziemy tu jednak także pomniki znanych artystów, takich jak Wojciech Gerson i Zygmunt Vogel, oraz architektów m.in. samego Bogumiła Zuga.

Czytaj więcej!

Stare Powązki

Nie ma drugiego takiego miejsca, gdzie obok siebie spoczywają szczątki tak wielu sław polskiej kultury, nauki i życia społecznego XX wieku. Aleja Zasłużonych na Starych Powązkach obok katedry na Wawelu jest najważniejszym polskim panteonem narodowym.

W naszym "Spacerowniku" zaglądamy też nieco dalej w miejsca zwykle pomijane przez zwiedzających cmentarz. Tu w skromnych grobach spoczywa wiele słynnych osób takich jak poeta Bolesław Leśmian, rodzina Kisielewskich czy Andrzej Woyciechowski. Wędrujemy też po tych fragmentach najstarszej części Powązek. Mijamy piękne rzeźby i ponadstuletnie mauzolea przemysłowców i finansistów warszawskich.

Cmentarz na Powązkach powstał już w 1790 r. za wałami miejskimi i z biegiem lat był wielokrotnie powiększany. Z tego powodu numeracja kwater jest tu tak zagmatwana, że bez planu cmentarza trudno się w niej połapać.

Czytaj więcej!