Niepewna przyszłość Muzeum nad Trasą. Nie ma pieniędzy

- Nie ma pieniędzy na budowę Muzeum Historii Polski - oznajmił w środę minister kultury Bogdan Zdrojewski. Przyszłość gmachu na kładce nad Trasą Łazienkowską stanęła pod znakiem zapytania.

Budynek Muzeum Historii Polski (MHP) miał powstać na platformie przerzuconej nad wąwozem Trasy "Ł", w sąsiedztwie Zamku Ujazdowskiego. Jego projekt wybrano w grudniu 2009 r. w największym i najbardziej prestiżowym konkursie architektonicznym, jaki w ostatnich latach odbył się w Polsce. Jego rangę podkreślał patronat Międzynarodowej Unii Architektów. Swoje prace przysłało 324 projektantów z całego świata, wśród nich takie gwiazdy jak Zaha Hadid. Wygrała wizja prof. Bohdana Paczowskiego (pracownia Paczowski et Fritsch Architectes), Polaka mieszkającego w Luksemburgu. Koszt zbudowania "wiszącej" nad Trasą betonowo-szklanej bryły o powierzchni blisko 20 tys. m kw. to według obecnych wyliczeń około 360 mln zł. Aż 80 proc. tej kwoty pochodzić miało z funduszy unijnych, a 20 proc. z budżetu państwa. O tym, że tych pieniędzy nie ma, mówiło się od dawna. Do wczoraj - tylko nieoficjalnie.

Pieniędzy nie ma, bo nie ma projektu...

W środę minister kultury Bogdan Zdrojewski, któremu podlega MHP, powiedział to głośno Polskiej Agencji Prasowej. Okazją była zapowiedź ogłoszenia 11 maja międzynarodowego konkursu na dwa fragmenty przyszłej ekspozycji: "Wolna elekcja" i "Kultura II RP". Z zacytowanych przez PAP słów ministra wynika, że przyznanie na inwestycję funduszy z UE nie jest możliwe, póki nie będzie gotowy projekt budowlany gmachu i wydane pozwolenie na rozpoczęcie robót.

- Architekt prof. Bohdan Paczowski zaproponował harmonogram, który zakłada prawie dwuletnie dojście do projektu budowlanego i do pozwolenia na budowę. To oznacza, że szansa na zbudowanie Muzeum Historii Polski z aktualnego rozdania środków europejskich nie istnieje. Czekam na negocjacje dotyczące Programu Infrastruktura i Środowisko na następną kadencję [tj. na lata 2014-20]. Jeśli będą gwarancje na to, że środki się pojawią, natychmiast przystąpimy do realizacji projektu architektonicznego. Na razie rozpisujemy konkurs na samą wystawę - powiedział min. Bogdan Zdrojewski.

...projektu nie ma, bo nie ma pieniędzy

Jeszcze rok temu oficjalnym terminem rozpoczęcia inwestycji był rok 2011. Dziś dyrektor MHP Robert Kostro nie kryje irytacji.

- Nie wiemy co dalej. Wiosną zeszłego roku wynegocjowaliśmy z projektantem kontrakt, który do tej pory nie został podpisany, bo nie było pieniędzy na inwestycję. Wielokrotnie występowaliśmy do pana ministra o przyznanie funduszy. Za każdym razem słyszeliśmy: "Poczekajcie, będzie nowe rozdanie funduszy unijnych". Teraz najbliższa pula otworzy się w 2014 r., ale nie wiemy, jakie wtedy będą priorytety. Może znów nic nie dostaniemy - mówi dyr. Robert Kostro i dodaje z goryczą w głosie: - To jest pytanie o wiarygodność państwa. Jeśli projekt funkcjonuje od pięciu lat i jest wpisywany do priorytetów działań trzech kolejnych gabinetów, jeśli ogłasza się wielki międzynarodowy konkurs architektoniczny, to chyba najwyższy czas na określenie strategii jego finansowania.

Muzeum Historii Polski powstało w 2006 r., by prezentować najważniejsze wydarzenia z dziejów naszego kraju. Powołał je ówczesny minister kultury Kazimierz Michał Ujazdowski (PiS). Po przejęciu władzy przez PO idei zaczął patronować min. Bogdan Zdrojewski. To on był promotorem pomysłu, by siedzibę muzeum ulokować na kładce nad ruchliwą arterią. Lokalizacja ta wywołała kontrowersje. Historycy sztuki, varsavianiści, ale też niektórzy architekci i urbaniści zwracali uwagę, że nowy gmach zasłoni i zdominuje Zamek Ujazdowski. Spór o miejsce nie był ostatnim problemem MHP. Jeszcze gorętsze emocje wywołały wyniki konkursu architektonicznego (dwie pracownie zarzuciły jurorom złamanie przyjętych wcześniej zasad), a pieniądze na nagrody dla laureatów gdzieś się zapodziały i wypłacono je dopiero, gdy sprawą zajęły się media.

Kłopoty finansowe mają dziś również inne muzea powstające w Warszawie. Na unijne wsparcie czeka Muzeum Sztuki Nowoczesnej, którego budowa ma pochłonąć około pół miliarda złotych. Z kolei Muzeum Historii Żydów Polskich, choć jego gmach powstaje bez zakłóceń, nie ma pieniędzy na urządzenie ekspozycji.

Muzeum Historii Polski: supermarket czy ikona?